„Wytwórca” i „producent” to dwie różne role
W polskiej wersji PPWR są dwa podobne słowa, które łatwo pomylić:
- wytwórca (art. 3 ust. 1 pkt 13 PPWR) – odpowiada za zgodność opakowania: ocenę zgodności, dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE (art. 15 ust. 2 PPWR);
- producent (art. 3 ust. 1 pkt 15 PPWR) – wytwórca, importer lub dystrybutor, który jako pierwszy udostępnia opakowania w danym państwie i ma obowiązki w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (rejestracja, opłaty, zbiórka odpadów).
W rozmowach i wyszukiwarce „producent PPWR” zwykle oznacza tego, kto wystawia deklarację – czyli w języku rozporządzenia wytwórcę. Ta strona dotyczy właśnie wytwórcy. Obowiązki producenta (rozszerzona odpowiedzialność producenta) to osobny temat, regulowany też przepisami krajowymi.
Reguła 1: kto wytwarza
Wytwórcą jest osoba lub firma, która wytwarza opakowanie albo produkt w opakowaniu (art. 3 ust. 1 pkt 13 PPWR). Jeśli sam produkujesz opakowania albo sam pakujesz swój produkt – jesteś wytwórcą, z zastrzeżeniem reguł poniżej.
Reguła 2: czyja nazwa lub znak jest na opakowaniu
Jeśli zlecasz zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania albo produktu w opakowaniu pod swoją nazwą lub znakiem towarowym, wytwórcą jesteś Ty – nawet gdy na opakowaniu widać też inny znak (art. 3 ust. 1 pkt 13 PPWR). Komisja Europejska dodaje, że dotyczy to również firmy, która wybrała standardowe opakowanie z katalogu i niczego w nim nie zmieniała (FAQ Komisji, pyt. II.6).
Gdy na opakowaniu jest nazwa jednej firmy i znak towarowy drugiej (np. licencja), wytwórcą jest ta, która ustala projekt i specyfikację opakowania. Rozstrzyga umowa między nimi, ocenianą w każdym przypadku osobno (FAQ Komisji, pyt. II.7).
Wyjątek dla mikroprzedsiębiorstw
Jeśli firma, która zamawia opakowanie pod swoją nazwą, jest mikroprzedsiębiorstwem, a jej dostawca opakowania jest w tym samym państwie, wytwórcą jest dostawca (art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR). Mikroprzedsiębiorstwo to firma, która zatrudnia mniej niż 10 osób i ma roczny obrót lub sumę bilansową nie większą niż 2 mln euro (art. 2 ust. 3 załącznika do zalecenia 2003/361/WE). Do zatrudnienia i obrotu dolicza się firmy partnerskie i powiązane.
Przepisy nie są tu spójne
Definicja wytwórcy przenosi obowiązki na dostawcę tylko wtedy, gdy jest on w tym samym państwie (art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR). Ale art. 15 ust. 12 PPWR i art. 21 PPWR uznają dostawcę za wytwórcę – na potrzeby obowiązków z art. 15 PPWR – gdy jest gdziekolwiek w UE. Komisja Europejska w pytaniach i odpowiedziach opisuje tylko wersję „to samo państwo” (FAQ Komisji, pyt. II.6). Polski projekt ustawy UC100 przy karach przenosi odpowiedzialność na dostawcę z dowolnego państwa UE (art. 145 projektu UC100).
Praktycznie: mikroprzedsiębiorstwo z dostawcą z Polski może liczyć na to, że deklarację sporządza dostawca. Przy dostawcy z innego kraju UE bezpieczniej poprosić dostawcę o jego deklarację, a jeśli jej nie da – mieć własne dokumenty. Przy dostawcy spoza UE wyjątek nie działa w żadnej wersji.
Opakowania bez nazwy i znaku – kartony, folie, palety
Gdy na opakowaniu nie ma nazwy ani znaku, decyduje to, kto je zamawia i ustala jego cechy. Za standardowe kartony bez nadruku wytwórcą jest firma, która je fizycznie produkuje; naklejenie etykiety wysyłkowej nie czyni Cię wytwórcą (FAQ Komisji, pyt. II.5). Jeśli zamawiasz opakowanie robione według Twojej specyfikacji (wymiary, konstrukcja), wytwórcą jesteś Ty, a dostawca przekazuje Ci dokumenty (FAQ Komisji, pyt. X.14).
Opakowania transportowe nie są zwolnione: palety, nakładki, folie i taśmy wymagają osobnych ocen i osobnych deklaracji (FAQ Komisji, pyt. XV.11).
Importer i dystrybutor
- Importer sprowadza opakowanie (puste lub z produktem) spoza UE i jako pierwszy wprowadza je na rynek UE (art. 3 ust. 1 pkt 17 PPWR). Nie sporządza deklaracji za wytwórcę, ale musi sprawdzić, że wytwórca przeprowadził ocenę zgodności i sporządził dokumentację (art. 18 ust. 2 PPWR), podać na opakowaniu swoje dane (art. 18 ust. 3 PPWR) i przechowywać kopię deklaracji (art. 18 ust. 7 PPWR). Więcej: PPWR a import z Chin.
- Dystrybutor odsprzedaje opakowania lub produkty, które ktoś już wprowadził na rynek (art. 3 ust. 1 pkt 18 PPWR). Przed sprzedażą sprawdza m.in. oznakowanie i dane wytwórcy (art. 19 ust. 2 PPWR).
Importer lub dystrybutor, który wprowadza opakowania pod własną nazwą lub znakiem albo zmienia opakowanie w sposób, który może wpłynąć na jego zgodność, staje się wytwórcą (art. 21 PPWR).
Typowe przypadki
| Sytuacja | Kto jest wytwórcą |
|---|---|
| Manufaktura świec sprzedaje pod swoją marką w szklanych pojemnikach od polskiego dostawcy, zatrudnia 3 osoby | Dostawca pojemników – wyjątek dla mikroprzedsiębiorstw (art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR) |
| Ta sama manufaktura kupuje pojemniki w Chinach | Manufaktura – wyjątek nie działa przy dostawcy spoza UE |
| Firma kosmetyczna (40 osób) zleca produkcję kremu w słoiczkach z własnym logo | Firma kosmetyczna (art. 3 ust. 1 pkt 13 PPWR) |
| Sklep internetowy odsprzedaje kosmetyki innych marek kupione w Polsce | Właściciel marki; sklep jest dystrybutorem |
| Ten sam sklep wysyła paczki w kartonach z własnym logo | Sklep – dla kartonów z logo (FAQ Komisji, pyt. II.5) |
| Sklep wysyła w standardowych kartonach bez nadruku | Producent kartonów (FAQ Komisji, pyt. II.5) |
| Importer sprowadza z Chin gotowe produkty chińskiej marki | Chiński wytwórca; importer ma obowiązki importera (art. 18 ust. 2 PPWR) |
Jedna firma może mieć kilka ról naraz – np. być wytwórcą swoich słoików, dystrybutorem cudzych produktów i wytwórcą kartonów wysyłkowych z logo. Swoją sytuację sprawdzisz w bezpłatnym teście.